02 ءساۋىر, 2015

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى  №398

732 رەت
كورسەتىلدى
43 مين
وقۋ ءۇشىن
2014 جىلعى 30 جەلتوقسان,  استانا قالاسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادiلەت ورگاندارىنىڭ اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستەردi جۇرگiزۋi جونiندەگi نۇسقاۋلىقتى بەكiتۋ تۋرالى «ادiلەت ورگاندارى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 7-بابى 2-تارماعىنىڭ 3) تارماقشاسىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, بۇيىرامىن: 1. قوسا بەرiلiپ وتىرعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادiلەت ورگاندارىنىڭ اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستەردi جۇرگiزۋi جونiندەگi نۇسقاۋلىق بەكiتiلسiن. 2. زاڭنامامەن بەلگىلەنگەن تارتىپتە: 1) وسى بۇيرىقتىڭ مەملەكەتتىك تىركەلۋىن; 2) وسى بۇيرىق مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇننىڭ ىشىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا رەسمي جاريالاۋعا جولداۋدى قامتاماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇننەن كەيىن قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. مينيستر ب.يماشەۆ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت ءمينيسترىنىڭ 2014 جىلعى 30 جەلتوقسانداعى № 398 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادiلەت ورگاندارىنىڭ اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستەردى جۇرگiزۋi جونiندەگi نۇسقاۋلىق 1. جالپى ەرەجەلەر 1. ادiلەت ورگاندارىنىڭ اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستەر جونiندەگi مiندەتi اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە جولىن كەسۋ, ولاردى جاساۋعا ىقپال ەتەتiن سەبەپتەر مەن شارتتاردى ايقىنداۋ بولىپ تابىلادى. 2. وسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادiلەت ورگاندارىنىڭ اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستەردى جۇرگiزۋi جونiندەگi نۇسقاۋلىعى (بۇدان ءارi - نۇسقاۋلىق) ادiلەت ورگاندارىنىڭ قولدانىستاعى زاڭنامادا بەكىتىلگەن اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق ايقىنداۋ, اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستەردi جۇرگiزۋ, پروتسەستىك شەشiمدەرگە داۋ ايتۋ جانە پروتسەستىك ارەكەتتەرگە شاعىم جاساۋ, ورىنداۋ, سونداي-اق ءتيىستى iس جۇرگiزۋدi ۇيىمداستىرۋ بويىنشا ناقتىلايدى. 3. نۇسقاۋلىق «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2014 جىلعى 5 شىلدەدەگى كودەكسiنە (بۇدان ءارi - كودەكس) سايكەس ازiرلەندi. وسى نۇسقاۋلىقپەن رەتتەلمەگەن بولىگىندە كودەكستىڭ نورمالارىن باسشىلىققا الۋ قاجەت. 4. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتامالاردى: سوتتار قارايتىن اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستەر بويىنشا (كودەكستىڭ 158, 214, 462, 467, 668-باپتارى); ادiلەت ورگاندارىنىڭ قاراۋىنا ەنگىزىلگەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى ىستەر بويىنشا (كودەكستىڭ 230-باپ (ەكىنشى بولىگى) (وسى بۇزۋشىلىقتاردى جەكەشە نوتاريۋستار جاساعان كەزدە), 457, 459, 460, 466, 468, 491, 670, 671, 672-باپتار) ادىلەت ورگاندارىنىڭ سوعان ۋاكىلەتتى لاۋازىمدى تۇلعالارى جاسايدى. 5. اكiمشiلiك جاۋاپكەرشiلiككە: 1) اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق اياقتالعان نەمەسە ونىڭ جولىن كەسكەن كەزدە ون التى جاسقا تولعان, اقىل-ەسi دۇرىس جەكە تۇلعا; 2) زاڭدى تۇلعا تارتىلادى. كودەكستىڭ ەرەكشە بولiگiنىڭ باپتارىندا كوزدەلگەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءۇشiن, ەگەر وسى قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءوزiنiڭ سيپاتى بويىنشا زاڭناماعا سايكەس قىلمىستىق جاۋاپكەرشiلiككە اكەپ سوقپاسا, اكiمشiلiك جاۋاپكەرشiلiك تۋىندايدى. 6. لاۋازىمدى ادام ءوز قىزمەتتiك مiندەتتەرiن ورىنداماۋىنا نەمەسە تيiسiنشە ورىنداماۋىنا بايلانىستى اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعان جاعدايدا اكiمشiلiك جاۋاپتىلىققا تارتىلادى. مۇنداي ءمان-جاي بولماعان كەزدە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ جاسالۋىنا كiنالi لاۋازىمدى ادام جالپى نەگiزدەردە جاۋاپتىلىققا جاتادى. وسى نۇسقاۋلىقتا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعان كەزدە تۇراقتى, ۋاقىتشا نەمەسە ارناۋلى وكiلەتتiك بويىنشا بيلiك وكiلiنiڭ فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىراتىن نەمەسە جۇزەگە اسىرعان نە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعان كەزدە مەملەكەتتiك مەكەمەلەردە, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ سۋبەكتىلەرىندە, جەرگiلiكتi ءوزiن-ءوزi باسقارۋ ورگاندارىندا ۇيىمداستىرۋشىلىق-وكىمدىك نەمەسە اكiمشiلiك-شارۋاشىلىق فۋنكتسيالاردى ورىندايتىن نەمەسە ورىنداعان ادامدار – لاۋازىمدى ادامدار دەپ تانىلادى. 7. تۇلعا اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعان كۇننەن باستاپ ەكi اي وتكەننەن كەيiن اكiمشiلiك جاۋاپكەرشiلiككە تارتىلۋعا جاتپايدى. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشiن اكiمشiلiك جازا قولدانۋ مەرزiمiنiڭ ءوتۋى ساراپتاما تاعايىندالعان, سونداي-اق iستi سوت ينستانتسيالارىنا نەمەسە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستەردi قاراۋعا ۋاكiلەتتiك بەرىلگەن مەملەكەتتiك ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامىنا جiبەرگەن كەزدەن باستاپ توقتاتىلا تۇرادى. بۇل مەرزiمدەردi ەسەپتەۋ ساراپتاما قورىتىندىلارىن العان كەزدەن قايتادان باستالادى. قۇقىق بۇزۋشىنىڭ ارەكەتتەرiندە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق بەلگiلەرi بولعان كەزدە قىلمىستىق iس توقتاتىلعان جاعدايدا, تۇلعا ونى توقتاتۋ تۋرالى شەشiم كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ ءۇش ايدان كەشiكتiرiلمەي اكiمشiلiك جاۋاپتىلىققا تارتىلۋى مۇمكiن. 8. سوزىلىپ كەتكەن اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق كەزiندە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعان كەزدە تۇلعا اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالعان كۇننەن باستاپ ەكi اي وتكەننەن كەيىن اكiمشiلiك جاۋاپتىلىققا تارتىلۋعا جاتپايدى. كودەكستىڭ ەرەكشە بولiگiنiڭ بابىندا كوزدەلگەن بەلگiلi بiر ءىس-ارەكەتتiڭ بiرىڭعاي قۇرامىنىڭ ۇزدiكسiز جۇزەگە اسىرىلۋىمەن سيپاتتالاتىن جانە ونى انىقتاعان كەزدە اياقتالماعان قۇقىق بۇزۋشىلىق سوزىلىپ كەتكەن قۇقىق بۇزۋشىلىق دەپ تانىلادى. 2. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس قوزعاۋ 9. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس قوزعاۋعا: ۋاكiلەتتi لاۋازىمدى ادامنىڭ كودەكستىڭ 802-بابىنىڭ ءۇشىنشى بولىگىنىڭ ەرەجەلەرiن ەسكەرە وتىرىپ, اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋ فاكتiسiن تiكەلەي انىقتاۋى; قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنان, سونداي-اق باسقا دا مەملەكەتتiك ورگانداردان, جەرگiلiكتi ءوزiن-ءوزi باسقارۋ ورگاندارىنان تۇسكەن ماتەريالدار; جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ حابارلامالارى نەمەسە مالiمدەمەلەرi, سونداي-اق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنداعى حابارلامالار سەبەپ بولىپ تابىلادى. كودەكستىڭ 741-بابىندا كوزدەلگەن ىستەر بويىنشا ءىس قوزعالماعان ءمان-جايلار بولماعان كەزدە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق بەلگiلەرiن كورسەتەتiن جەتكiلiكتi دەرەكتەردiڭ بولۋى اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس قوزعاۋ ءۇشiن نەگiزدەمە بولادى. 10. اكىمشىلىك ءىس جۇرگىزۋدى ادىلەت ورگانىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعاسى جۇرگىزگەن كەزدە اكىمشىلىك ءىس جۇرگىزۋ جونىندەگى قۇجاتتامادا كودەكستىڭ نورماسىنا سىلتەمە جاسالادى. 11. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعانى تۋرالى حاتتاما جاسالعان نەمەسە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس قوزعاۋ تۋرالى پروكۋرور قاۋلى شىعارعان كەزدەن باستاپ اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس قوزعالعان بولىپ سانالادى. 12. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتامادا: ونىڭ جاسالعان كۇنi مەن ورنى; حاتتامانى جاساعان ادامنىڭ لاۋازىمى, اتى-ءجونi; iس قوزعالعان تۇلعا تۋرالى مالiمەتتەر (جەكە تۇلعالار ءۇشiن - تەگi, اتى, اكەسiنiڭ اتى (ول بولعان كەزدە), تۋعان كۇنi, ايى, جىلى, تۇرعىلىقتى جەرi, جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتىڭ اتاۋى مەن دەرەكتەمەلەرi, سايكەستەندىرۋ ءنومىرى, جۇمىس ورنى, ابونەنتتىك تەلەفون ءنومىرى, فاكسى, ۇيالى بايلانىس جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق مەكەنجايى (ەگەر ول بار بولسا); زاڭدى تۇلعالار ءۇشiن - اتاۋى, تۇرعان جەرi, زاڭدى تۇلعا رەتiندە مەملەكەتتiك تiركەلۋ (قايتا تىركەۋ) ءنومiرi جانە تiركەلگەن كۇنi, سايكەستەندىرۋ ءنومىرى جانە بانكتiك رەكۆيزيتتەرi, ابونەمەنتتىك ءنومىرى, فاكسى, ۇيالى بايلانىسى جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق مەكەنجايى (بار بولعان كەزدە); اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ جاسالعان ورنى, ۋاقىتى مەن ءمانi; كودەكستiڭ 2-ءبولىمى ەرەكشە ءبولiمiنiڭ اتالعان قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشiن اكiمشiلiك جاۋاپتىلىق كوزدەلەتiن بابى; ەگەر ولار بار بولسا, كۋالاردىڭ جانە جابiرلەنۋشiلەردiڭ اتى-ءجونi (بار بولسا), مەكەنجايى; وزiنە قاتىستى iس قوزعالعان جەكە ادامنىڭ نە زاڭدى تۇلعانىڭ زاڭدى وكiلiنiڭ تۇسiنiكتەمەسi; ەگەر ول اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتى انىقتاۋ جانە بەلگىلەۋ ءۇشىن پايدالانىلعان بولسا, مەترولوگيالىق تەكسەرۋدىڭ اتاۋى, كۇنى, تەحنيكالىق قۇرالدىڭ كورسەتكىشى; iستi شەشۋ ءۇشiن قاجەتتi وزگە دە مالiمەتتەر كورسەتiلەدi, سونداي-اق اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋ فاكتiسiن راستايتىن قۇجاتتار قوسا بەرiلەدi. 13. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما جاسالعان كەزدە ءىس جۇرگىزۋ ءتىلى بەلگىلەنەدى. ءىس قوزعالعان جەكە ادامعا, سونداي-اق iس جۇرگiزۋدiڭ باسقا دا قاتىسۋشىلارىنا ولاردىڭ كودەكستە كوزدەلگەن قۇقىقتارى مەن مiندەتتەرi ءتۇسiندiرiلiپ, بۇل تۋرالى حاتتامادا بەلگi جاسالادى. 14. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاماعا ونى جاساعان ادام جانە كودەكستىڭ 803-باپتا كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, جۇرگىزىلگەن اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ىسكە قاتىستى ادام (ونىڭ وكىلى) قول قويادى. جابiرلەنۋشiلەر مەن كۋالار بولعان كەزدە, سونداي-اق كۋاگەرلەر قاتىسقان جاعدايدا حاتتاماعا سول ادامدار دا قول قويادى. 15. سوتتار قارايتىن اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستەر بويىنشا, تيiستi تۇردە حابارلانعان اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعان ادام جوق بولعان نەمەسە كەلمەگەن جاعدايدا اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاماعا, اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعان ادامنىڭ جوقتىعى نەمەسە كەلمەۋi تۋرالى بەلگi قويا وتىرىپ, ونى تولتىرعان ادام قول قويادى. 16. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس قوزعالعان ادام اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس جونiندە حاتتاماعا قول قويىپ قابىلداۋدان باس تارتقان جاعدايدا, حاتتاماعا ونى تولتىرعان ادام تيiستi جازبا جازادى. 17. وعان قاتىستى iس قوزعالعان جەكە ادامعا نەمەسە زاڭدى تۇلعانىڭ زاڭدى وكiلiنە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتامامەن تانىسۋعا مۇمكiندiك بەرiلۋگە تيiس. اتالعان ادامدار حاتتامانىڭ مازمۇنى بويىنشا تۇسiنiكتەمە بەرۋگە جانە ەسكەرتۋ جاساۋعا, سونداي-اق وعان قول قويۋدان ءوزiنiڭ باس تارتۋ سەبەبiن بايانداي الادى, ولار وسى حاتتاماعا كوسا تiركەلەدi. بۇل ادامدار اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاماعا قول قويۋدان باس تارتقان جاعدايدا حاتتاماعا تيiستi جازبا جاسالادى. وعان قاتىستى iس قوزعالعان جەكە ادامنىڭ حاتتاماعا قول فاكتىسى ول ادامنىڭ حاتتامامەن تانىسقانىن كۋالاندىرادى جانە ونىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتى جاساۋ كىناسىن تانۋ دەپ تابىلمايدى. 18. وسى نۇسقاۋلىقتا كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, وعان قاتىستى iس قوزعالعان جەكە ادامعا نەمەسە زاڭدى تۇلعانىڭ وكىلىنە, سونداي-اق جابiرلەنۋشiگە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتامانىڭ كوشىرمەسى قول قويىلىپ دەرەۋ تاپسىرىلادى. 19. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما كودەكستىڭ 803-بابىنىڭ بەسىنشى جانە التىنشى بولىكتەرىندە كوزدەلگەن نەگiزدەر بويىنشا وزiنە قاتىستى iس قوزعالعان ادام بولماعان كەزدە جاسالعان جاعدايدا, ول وزiنە قاتىستى iس قوزعالعان ادامعا حابارلانا وتىرىپ, تاپسىرىس حاتپەن پوچتا ارقىلى جiبەرiلەدi. حاتتامانى وزiنە قاتىستى iس قوزعالعان ادام العان ساتتەن باستاپ ءبىر تاۋلىك ىشىندە قايتارماۋ فاكتىسى وعان قول قويۋدان باس تارتتى دەپ تانىلادى, ول تۋرالى حاتتامانىڭ كوشىرمەسىنە ءتيىستى جازبا ەنگىزىلەدى. 20. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالۋ فاكتiسi انىقتالعاننان كەيiن دەرەۋ جاسالادى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەملەكەتتىك باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋ بارىسىندا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالعان كەزدە ءتيىستى تەكسەرۋ اياقتالعاننان كەيىن دەرەۋ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما جاسالىنادى. 21. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ ءمان-جايلارىن, وزiنە قاتىستى iس قوزعالعان جەكە ادامنىڭ ءوز باسىن نەمەسە زاڭدى تۇلعا تۋرالى مالiمەتتەردi جانە زاڭدى تۇلعانىڭ زاڭدى وكiلiنiڭ جەكە باسىن قوسىمشا انىقتاۋ تالاپ ەتiلگەن جاعدايلاردا اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما اتالعان ءمان-جايلار انىقتالعان كۇننەن باستاپ ءۇش تاۋلiك iشiندە جاسالادى. 22. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما (پروكۋروردىڭ قاۋلىسى) قاراۋ ءۇشiن اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستi قاراۋعا ۋاكiلدiك بەرiلگەن سۋدياعا, ورگانعا (لاۋازىمدى ادامعا) جاسالعان كەزدەن باستاپ ءۇش تاۋلiك iشiندە جiبەرiلەدi. 3. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس جۇرگiزۋدi قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن قابىلداۋ 23. قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعان جەردە نە كودەكستiڭ 785-بابىندا كوزدەلگەن اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس جۇرگiزۋدi قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن قولدانۋ كەزiندە تابىلعان قۇقىق بۇزۋشىلىق قۇرالى نە نىساناسى بولىپ تابىلاتىن قۇجاتتار مەن زاتتاردى الىپ قويۋدى iس جۇرگiزۋدi قامتاماسىز ەتۋدiڭ تيiستi شارالارىن قولدانۋعا ۋاكiلەتتi لاۋازىمدى ادامدار ەكi كۋاگەردiڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە اسىرادى. ەرەكشە جاعدايلاردا (جەتۋ قيىندىق تۋدىراتىن جەرلەردە, تيiستi قاتىناس قۇرالدارى بولماعان كەزدە نەمەسە باسقا دا وبەكتيۆتi سەبەپتەرگە بايلانىستى جەكە تۇلعالاردى كۋاگەرلەر رەتiندە تارتۋعا مۇمكiندiك بولماعاندا) قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعان ورىندا تابىلعان قۇقىق بۇزۋشىلىق قۇرالدارى بولاتىن نە كودەكستiڭ 785-بابىندا كوزدەلگەن اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس بويىنشا iس جۇرگiزۋدi قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن قولدانۋ كەزiندە قۇجاتتار مەن زاتتاردى الىپ قويۋ كۋاگەرلەردiڭ قاتىسۋىنسىز, بiراق بۇل رەتتە ونىڭ بارىسى مەن ناتيجەلەرiن ايعاقتاپ كورسەتەتiن تەحنيكالىق قۇرالدار قولدانىلا وتىرىپ جۇرگiزiلۋi مۇمكiن. 24. زاتتار مەن قۇجاتتاردى الىپ قويۋ تۋرالى حاتتاما جاسالىپ, ونىڭ كوشiرمەسi وزiنە قاتىستى iس جۇرگiزiلiپ جاتقان ادامعا نەمەسە ونىڭ زاڭدى وكiلiنە تاپسىرىلادى, نە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاماعا تيiستi جازبا جاسالادى. 25. قۇجاتتار مەن زاتتاردى الىپ قويۋ تۋرالى حاتتامادا (اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتامادا) الىپ قويىلعان قۇجاتتاردىڭ ءتۇرi مەن رەكۆيزيتتەرi, الىپ قويىلعان زاتتاردىڭ ءتۇرi, سانى, وزگە دە تاقىلەتتەستىك بەلگiلەرi تۋرالى مالiمەتتەر كورسەتiلەدi. 26. حاتتاماعا ونى جاساعان لاۋازىمدى ادام, ءتيىستى قۇجاتتار مەن زاتتار الىپ قويىلعان ادام, كۋالار قول قويادى. وزىنەن ءتيىستى قۇجاتتار مەن زاتتار الىپ قويىلعان ادام حاتتاماعا قول قويۋدان باس تارتقان جاعدايدا, حاتتاماعا ءتيىستى جازبا جاسالادى. 27. الىپ قويىلعان زاتتار مەن قۇجاتتار ءتيىستى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان بەلگىلەگەن تارتىپپەن اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس قارالعانعا دەيiن الىپ قويۋدى جۇرگiزگەن لاۋازىمدى ادام بەلگiلەيتiن ورىنداردا ساقتالادى. 28. Iس قارالعاننان كەيiن شىعارىلعان قاۋلىعا سايكەس الىپ قويىلعان قۇجاتتار مەن زاتتار ولاردىڭ يەسiنە قايتارىلادى نەمەسە تاركiلەنەدi, نەمەسە ساتىلادى, نەمەسە ساقتالادى, نەمەسە بەلگiلەنگەن تارتiپپەن جويىلادى. 29. زاڭدى تۇلعاعا تيەسiلi, اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋ قۇرالدارى نە نىساناسى بولعان تاۋارلارعا, كولiك قۇرالدارىنا جانە وزگە دە مۇلiككە تىيىم سالۋ وزiنە قاتىستى اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا, iس جۇرگiزۋدi قامتاماسىز ەتۋدiڭ وسى شاراسى قولدانىلعان زاڭدى تۇلعانىڭ وكiلiنە ولارعا بيلiك ەتۋگە (ال قاجەت بولعان جاعدايلاردا پايدالانۋعا دا) تىيىم سالۋ تۋرالى حابارلانا وتىرىپ, كورسەتىلگەن تاۋارلاردىڭ, كولiك قۇرالدارىنىڭ جانە وزگە دە مۇلiكتiڭ تiزiمدەمەسiن بىلدىرەدى جانە ەگەر وسى تاۋارلاردى, كولiك قۇرالدارىن جانە وزگە دە مۇلiكتi الىپ قويۋ مۇمكiن بولمايتىن جانە (نەمەسە) ولاردىڭ ساقتالۋىن الىپ قويۋسىز قامتاماسىز ەتۋ مۇمكiن بولاتىن جاعدايدا قولدانىلادى. تىيىم سالىنعان تاۋارلار, كولiك قۇرالدارى جانە وزگە دە مۇلiك تىيىم سالعان لاۋازىمدى ادام تاعايىنداعان باسقا تۇلعالارعا جاۋاپكەرشiلiكپەن ساقتاۋعا بەرiلۋi مۇمكiن. 30. زاڭدى تۇلعاعا تيەسiلi تاۋارلارعا, كولiك قۇرالدارىنا جانە وزگە دە مۇلiككە تىيىم سالۋدى تاۋار, كولiك قۇرالى جانە وزگە دە مۇلiك يەسi مەن ەكi كۋاگەردiڭ قاتىسۋىمەن كودەكستiڭ 804-بابىنىڭ بiرiنشi بولiگiندە اتالعان, وسىعان ۋاكiلەتتiك بەرiلگەن لاۋازىمدى ادامدار جۇزەگە اسىرادى. كەيiنگە قالدىرۋعا بولمايتىن جاعدايلاردا, تاۋارلارعا, كولiك قۇرالدارىنا جانە وزگە دە مۇلiككە تىيىم سالۋ ولاردىڭ يەسiنiڭ قاتىسۋىنسىز جۇزەگە اسىرىلۋى مۇمكiن. 31. قاجەت بولعان جاعدايلاردا فوتو- جانە كينوتۇسiرىلىم, بەينەجازبا قولدانىلادى. 32. زاڭدى تۇلعاعا تيەسiلi تاۋارلارعا, كولiك قۇرالدارىنا جانە وزگە دە مۇلiككە تىيىم سالۋ تۋرالى حاتتاما جاسالادى. زاڭدى تۇلعاعا تيەسiلi تاۋارلارعا, كولiك قۇرالدارىنا جانە وزگە دە مۇلiككە تىيىم سالۋ تۋرالى حاتتامادا ونىڭ جاسالعان كۇنi مەن ورنى, حاتتاما جاساعان ادامنىڭ لاۋازىمى, تەگى مەن اتى-ءجونi, وزiنە قاتىستى اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا iس جۇرگiزۋدi قامتاماسىز ەتۋدiڭ وسى شاراسى قولدانىلعان زاڭدى تۇلعا تۋرالى جانە يەلiگiندە تىيىم سالىنعان تاۋارلار, كولiك قۇرالدارى جانە وزگە دە مۇلكi بار تۇلعا تۋرالى مالiمەتتەر, ولاردىڭ تiزiمدەمەسi جانە تاقىلەتتەستىك بەلگiلەرi كورسەتiلەدi, سونداي-اق فوتو- جانە كينوتۇسiرىلىمدەرى, بەينەجازبالار قولدانۋ تۋرالى جازبا جاسالادى. فوتو- جانە كينوتۇسiرىلىمدەر, بەينەجازبالار قولدانىلىپ, تىيىم سالۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەزiندە الىنعان ماتەريالدار حاتتاماعا قوسا بەرىلەدi. قاجەت بولعان جاعدايلاردا تىيىم سالىنعان تاۋارلار, كولiك قۇرالدارى جانە وزگە دە مۇلiك ورالادى جانە (نەمەسە) ولارعا ءمور باسىلادى. زاڭدى تۇلعاعا تيەسiلi تاۋارلارعا, كولiك قۇرالدارىنا جانە وزگە دە مۇلiككە تىيىم سالۋ تۋرالى حاتتامانىڭ كوشiرمەسi وزiنە قاتىستى اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا iس جۇرگiزۋدi قامتاماسىز ەتۋدiڭ وسى شاراسى قولدانىلعان زاڭدى تۇلعانىڭ وكiلiنە تاپسىرىلادى. 33. زاڭدى تۇلعاعا تيەسiلi, تىيىم سالىنعان تاۋارلاردى, كولiك قۇرالدارىن جانە وزگە دە مۇلiكتi وزiنە قاتىستى اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا iس جۇرگiزۋدi قامتاماسىز ەتۋدiڭ وسى شاراسى قولدانىلعان زاڭدى تۇلعانىڭ نە تىيىم سالىنعان مۇلiكتi ساقتاۋدى جۇزەگە اسىراتىن تۇلعانىڭ يەلiكتەن شىعارۋى نەمەسە جاسىرۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا بەلگiلەنگەن جاۋاپتىلىققا اكەپ سوعادى. 4. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا قىسقارتىلعان ءىس جۇرگىزۋ 34. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا قىسقارتىلعان ءىس جۇرگىزۋ, ەگەر قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتىسىن لاۋازىمدى ادام ونىڭ جاسالۋ ورنىندا انىقتاسا, كودەكستىڭ 44-بابى ءبىرىنشى بولىگىنىڭ ءبىرىنشى ابزاتسىنا سايكەس ول ءۇشىن ايىپپۇل تۇرىندە اكىمشىلىك جازا كوزدەلگەن, ونى جاساعان, ءوز كىناسىن مويىنداعان جەكە تۇلعا انىقتالعان جانە سالىنعان ايىپپۇل مولشەرىمەن كەلىسكەن جاعدايلاردا جۇزەگە اسىرىلادى. 35. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تابىلعان جانە ونى جاساعان تۇلعا بەلگىلەنگەن كەزدە, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتامانى ونىڭ جاسالۋ ورنىندا جاسايدى جانە تۇلعاعا كورسەتىلگەن ايىپپۇل سوماسىنىڭ ەلۋ پايىز مولشەرىندەگى ايىپپۇلدى جەتى تاۋلىك ىشىندە تولەۋ قۇقىعىن تۇسىندىرەدى. لاۋازىمدى ادام تۇلعاعا «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا قىسقارتىلعان ءىس جۇرگىزۋ تارتىبىندە اكىمشىلىك ايىپپۇل تولەۋ تۋرالى تۇبىرتەك نىسانىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى ءمينيسترىنىڭ 2014 جىلعى 22 تامىزداعى № 373 بۇيرىعىنا سايكەس (قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2014 جىلى 24 قىركۇيەكتە № 9748 تىركەلدى) بەلگىلەنگەن ۇلگىدەگى تۇبىرتەكپەن بىرگە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتامانىڭ كوشىرمەسىن تاپسىرادى. 36. كورسەتىلگەن ايىپپۇل سوماسىنىڭ ەلۋ پايىز مولشەرىندەگى ايىپپۇل جەتى تاۋلىك ىشىندە تولەنگەن جاعدايدا, ءىس ءمانى بويىنشا قارالدى دەپ ەسەپتەلەدى. 37. كودەكستىڭ 811-بابىنىڭ ءبىرىنشى بولىگىندە كوزدەلگەن قۇقىق پايدالانىلماعان نەمەسە تيىسىنشە پايدالانىلماعان جاعدايدا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ جالپى تارتىپپەن جۇزەگە اسىرىلادى. 5. ادىلەت ورگاندارىنىڭ ۋاكىلەتتى لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ىستەردى قاراۋى 38. زياتكەرلىك مەنشىك قۇقىقتارى, نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى, جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ, اتقارۋشىلىق قۇجاتتاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ باسشىسى جانە ونىڭ ورىنباسارلارى كودەكستىڭ 230 (ەكىنشى بولىگى ) (ەگەر وسى بۇزۋشىلىقتى نوتاريۋس جاساسا), 457, 459, 460, 466, 468, 491, 670, 671, 672 باپتارىندا كوزدەلگەن iستەردi قارايدى جانە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن اكiمشiلiك جازالار قولدانادى. 39. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس ونىڭ جاسالعان جەرi بويىنشا, ال و كودەكستە كوزدەلگەن جاعدايلاردا اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءiستى قاراۋ ۆەدومستۆولىق باعىنىستىلىعىنا جاتاتىن لاۋازىمدى ادامنىڭ (ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ) ورنالاسقان جەرى بويىنشا قارالادى. 40. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستi قاراۋعا ازiرلەۋ كەزiندە لاۋازىمدى ادام مىناداي: iستiڭ قارالۋ ۋاقىتى مەن ورنىن تاعايىنداۋ تۋرالى; iس بويىنشا ادامداردى شاقىرۋ, قاجەتتi قوسىمشا ماتەريالداردى تالاپ ەتىپ الدىرۋ تۋرالى, قاجەت بولعان جاعدايدا ساراپتاما تاعايىنداۋ تۋرالى; iستi قاراۋدى كەيiنگە قالدىرۋ تۋرالى; ەگەر وسى iستi قاراۋ قۇزىرەتiنە جاتپاسا نە لاۋازىمدى ادامعا قارسىلىق ءبىلدىرۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارىلسا, اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتامانى جانە iستiڭ باسقا دا ماتەريالدارىن ۆەدومستۆولىق باعىنىستىلىعى بويىنشا قاراۋعا بەرۋ تۋرالى; كودەكستiڭ 812-بابىنا سايكەس iستi ءمانi بويىنشا قاراۋعا بەرۋ تۋرالى; كودەكستiڭ 741 جانە 742-باپتارىندا كوزدەلگەن ءمان-جايلار بولعان كەزدە iس جۇرگiزۋدi توقتاتۋ تۋرالى شەشiم قابىلدايدى 41. قاراۋىنا اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس بەرiلگەن لاۋازىمدى ادام, ەگەر بۇل تۇلعا: جاۋاپتىلىققا تارتىلىپ وتىرعان تۇلعانىڭ نەمەسە جابiرلەنۋشiنiڭ, ولاردىڭ وكiلدەرiنiڭ, قورعاۋشىنىڭ تۋىسى بولىپ تابىلعان; iستiڭ شەشiلۋiنە جەكە باسى, تiكەلەي نەمەسە جاناما تۇردە مۇددەلi بولعان جاعدايلاردا, اتالعان iستi قاراي المايدى. 42. وزدiگiنەن باس تارتۋ نەمەسە, قارسىلىق ءبىلدىرۋ تۋرالى مالiمدەمە جوعارى تۇرعان لاۋازىمدى ادامعا بەرiلەدi, ول كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ بiر تاۋلiك iشiندە قارالادى. وزدiگiنەن باس تارتۋ نە قارسىلىق ءبىلدىرۋ تۋرالى مالiمدەمەنi قاراپ, جوعارى تۇرعان لاۋازىمدى ادام, مالiمدەمەنi قاناعاتتاندىرۋ تۋرالى نە ونى قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارىلادى. 43. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستi قاراۋعا ازiرلەۋ كەزiندە ورگان (لاۋازىمدى ادام) مىناداي: 1) iستiڭ قارالۋ ۋاقىتى مەن ورنىن تاعايىنداۋ تۋرالى; 2) iس بويىنشا ادامداردى شاقىرۋ, قاجەتتi قوسىمشا ماتەريالداردى تالاپ ەتىپ الدىرۋ تۋرالى, قاجەت بولعان جاعدايدا ساراپتاما تاعايىنداۋ تۋرالى; 3) iستi قاراۋدى كەيiنگە قالدىرۋ تۋرالى; 4) ەگەر وسى iستi قاراۋ قۇزىرەتiنە جاتپاسا نە سۋدياعا, لاۋازىمدى ادامعا قارسىلىق ءبىلدىرۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارىلسا, اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتامانى جانە iستiڭ باسقا دا ماتەريالدارىن ۆەدومستۆولىق باعىنىستىلىعى بويىنشا قاراۋعا بەرۋ تۋرالى; 5) كودەكستiڭ 812-بابىنا سايكەس iستi ءمانi بويىنشا قاراۋعا بەرۋ تۋرالى; 6) كودەكستiڭ 741 جانە 742-باپتارىندا كوزدەلگەن ءمان-جايلار بولعان كەزدە iس جۇرگiزۋدi توقتاتۋ تۋرالى شەشiم قابىلدايدى. وسى تارماقتىڭ 1), 2), 3), 4), 5) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن شەشiمدەر ۇيعارىم تۇرiندە شىعارىلادى. وسى تارماقتىڭ 6) تارماقشاسىندا كوزدەلگەن شەشiم قاۋلى تۇرiندە شىعارىلادى. 44. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ىستەردى قاراۋعا ۋاكىلەتتىك بەرىلگەن ورگاندار (لاۋازىمدى ادامدار) ءىس جۇرگىزۋدە ناق سول ءبىر ادامعا قاتىستى قوزعالعان ەكى جانە ودان كوپ ءىستىڭ بارىن انىقتاي وتىرىپ, بۇل ىستەردى بىرگە قاراۋ ءۇشىن ءبىر ءىس جۇرگىزۋگە بىرىكتىرۋى مۇمكىن. كودەكستiڭ 744-بابىنىڭ ءتورتiنشi بولiگiندە, 746-بابىنىڭ التىنشى بولiگiندە جانە 754-بابىنىڭ بەسiنشi بولiگiندە كوزدەلگەن جاعدايلاردا جاۋاپتىلىققا تارتىلىپ وتىرعان تۇلعانىڭ, ونىڭ وكiلiنiڭ, كۋانiڭ دالەلسiز سەبەپتەرمەن كەلمەۋىنە بايلانىستى اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستi قايتا قاراۋعا ازiرلەۋ كەزiندە iستi قارايتىن ورگان (لاۋازىمدى ادام) اتالعان ادامداردى كۇشتەپ اكەلۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارۋعا قۇقىلى. 45. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستەر iستi قاراۋعا قۇقىلى ورگان (لاۋازىمدى ادام) اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتامانى جانە iستiڭ باسقا دا ماتەريالدارىن العان كۇننەن باستاپ ون بەس تاۋلىك ىشىندە قارايدى. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا iس جۇرگiزۋگە قاتىسۋشىلاردان ءوتiنiشحاتتار تۇسكەن جاعدايدا نە iستiڭ ءمان-جايلارىن قوسىمشا انىقتاۋ قاجەت بولعان كەزدە iستi قاراپ جاتقان ورگان (لاۋازىمدى ادام) iستiڭ قارالۋ مەرزiمiن ۇزارتۋى, بiراق بiر ايدان اسپايتىنداي ەتىپ ۇزارتۋى مۇمكiن. 46. ورگان (لاۋازىمدى ادام) اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستi قاراۋعا كiرiسكەندە: iستi كiم قارايتىنىن, قانداي iس قارالعالى جاتقانىن, كiم جانە كودەكستiڭ قانداي بابىنىڭ نەگiزiندە جاۋاپتىلىققا تارتىلىپ وتىرعانىن حابارلايدى; اكiمشiلiك جاۋاپتىلىققا تارتىلاتىن جەكە تۇلعانىڭ نەمەسە زاڭدى تۇلعا وكiلiنiڭ, سونداي-اق iستi قاراۋعا قاتىساتىن وزگە دە تۇلعالاردىڭ كەلگەنiنە كوز جەتكiزەدi; iس بويىنشا ءىس جۇرگiزۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ جەكە باسىن انىقتايدى جانە جەكە تۇلعانىڭ زاڭدى وكىلدەرىنىڭ نەمەسە زاڭدى تۇلعا وكiلدەرiنiڭ, قورعاۋشىنىڭ وكiلەتتiكتەرiن تەكسەرەدى; ءىس بويىنشا iس جۇرگiزۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ كەلمەۋ سەبەپتەرiن انىقتايدى جانە اتالعان ادامدار بولماعاندا ءiستى قاراۋ تۋرالى نە ءiستى قاراۋدى كەيiنگە قالدىرۋ تۋرالى شەشiم قابىلدايدى; قاجەت بولعان جاعدايلاردا ءiستى قاراۋ كەزiندە قاتىسۋى مiندەتتi بولىپ تابىلاتىن ادامدى كۇشتەپ اكەلۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارادى, اۋدارماشىنى تاعايىندايدى; ءiستى قاراۋعا قاتىساتىن ادامدارعا ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن مiندەتتەرiن, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن تەگىن زاڭ كومەگىن الۋ قۇقىعىن تۇسiندiرەدi; ءىس جۇرگىزۋ ءتىلىن ايقىندايدى, انا تiلiندە نەمەسە وزىنە قاتىستى ءىس جۇرگىزىلىپ جاتقان ادام بiلەتiن باسقا دا تiلدە مالىمدەمە جاساۋ, تۇسiنiكتەمەلەر مەن ايعاقتار بەرۋ, ءوتiنiشحاتتار مالىمدەۋ, شاعىمدار جاساۋ, ءىس ماتەريالدارىمەن تانىسۋ, ونى قاراۋ كەزiندە ءسوز سويلەۋ, اۋدارماشىنىڭ كورسەتەتىن قىزمەتتەرىن تەگiن پايدالانۋ قۇقىعىن تۇسiندiرەدi; مالiمدەلگەن باس تارتۋدى جانە ءوتiنiشحاتتاردى شەشەدi; اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتامانى, ال قاجەت بولعان كەزدە ءىستىڭ وزگە دە ماتەريالدارىن جاريالايدى; وزiنە قاتىستى iس بويىنشا iس جۇرگiزiلiپ جاتقان ادامنىڭ تۇسiنiكتەمەلەرiن, iس جۇرگiزۋگە قاتىساتىن باسقا دا ادامداردىڭ ايعاقتارىن, ماماننىڭ تۇسiندiرمەسiن جانە ساراپشىنىڭ قورىتىندىسىن تىڭدايدى, وزگە دە دالەلدەمەلەردى زەرتتەيدى, ال iستi قاراۋعا پروكۋرور قاتىسقان جاعدايدا ونىڭ قورىتىندىسىن تىڭدايدى; ءiستى قاراۋدى كەيiنگە قالدىرۋ تۋرالى ۇيعارىمدى: iس قارايتىن لاۋازىمدى ادامنىڭ, ەگەر وعان قارسىلىق ءبىلدىرۋ iستi ءمانi بويىنشا قاراۋعا كەدەرگi كەلتiرسە, وزدiگiنەن باس تارتۋى نەمەسە وعان قارسىلىق ءبىلدىرۋ تۋرالى مالiمدەۋگە; ەگەر قورعاۋشىعا, ۋاكiلەتتi وكiلگە, ساراپشىعا نەمەسە اۋدارماشىعا قارسىلىق ءبىلدىرۋ iستi ءمانi بويىنشا قاراۋعا كەدەرگi كەلتiرسە, كورسەتىلگەن قارسىلىق بىلدىرۋگە; iستi قاراۋعا قاتىساتىن ادامداردىڭ كەلۋى نەمەسە iس بويىنشا قوسىمشا ماتەريالداردى تالاپ ەتىپ الدىرۋ قاجەتتiگiنە بايلانىستى, سونداي-اق كودەكستiڭ 51-بابىنىڭ ەكiنشi بولiگiندە كوزدەلگەن جاعدايلاردا شىعارادى; كودەكستiڭ 816-بابىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا iستi ءمانi بويىنشا قاراۋعا بەرۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارادى. 47. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iستi قاراپ, ورگان (لاۋازىمدى ادام) مىناداي: اكiمشiلiك جازا قولدانۋ تۋرالى; ءىس بويىنشا iس جۇرگiزۋدi توقتاتۋ تۋرالى; iستi وسى اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشiن وزگەشە تۇردە نەمەسە مولشەردە جازا قولدانۋعا قۇقىلى سۋديانىڭ, ورگاننىڭ (لاۋازىمدى ادامنىڭ) قاراۋىنا بەرۋ تۋرالى, سونداي-اق كودەكستiڭ 812-بابىندا كوزدەلگەن باسقا جاعدايلاردا iستi قاراۋعا بەرۋ تۋرالى قاۋلىلاردىڭ بiرiن شىعارادى. 48. ادىلەت ورگاندارىنىڭ اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى قاراۋ كەزىندە جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارعا قولدانىلاتىن اكiمشiلiك جازا ءتۇرى: اكiمشiلiك ايىپپۇل; اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىقتى جاساۋ قۇرالى نە نىساناسى بولعان زاتتى, سول سياقتى اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋ سالدارىنان الىنعان مۇلiكتi تاركiلەۋ; رۇقساتتان ايىرۋ نەمەسە ونىڭ قولدانىلۋىن توقتاتا تۇرۋ, سونداي-اق تiزiلiمنەن الىپ تاستاۋ; قىزمەتتى توقتاتا تۇرۋ نەمەسە وعان تىيىم سالۋ. 49. اكiمشiلiك ايىپپۇل نەگiزگi اكiمشiلiك جازا رەتiندە عانا قولدانىلادى. 50. اكiمشiلiك ايىپپۇل كودەكستىڭ ەرەكشە بولىگىنىڭ باپتارىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا جانە شەكتە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشiن سالىناتىن, اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما جاسالعان كەزدە قولدانىستا بولعان زاڭعا سايكەس بەلگiلەنەتiن ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiشتiڭ بەلگiلi بiر مولشەرiنە سايكەس كەلەتiن مولشەردە اقشا ءوندiرiپ الۋ. 51. بiر ادام ەكi نەمەسە ودان دا كوپ اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعان كەزدە ءاربiر قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشiن جەكە-جەكە اكiمشiلiك جازا قولدانىلادى. 52. ەگەر ادام بiرنەشە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساپ, ولاردى سول بiر ورگان (لاۋازىمدى ادام) قاراسا, وندا بۇل ادامعا سول بiر تۇردەگi جازالار قولدانىلعان جاعدايدا, جازانىڭ تۇپكiلiكتi مولشەرiن جازانىڭ وسى ءتۇرi ءۇشiن كودەكستە بەلگiلەنگەن ءۇش ەسەلەنگەن ەڭ جوعارى شەكتەن اسىرۋعا بولمايدى. 53. ءىس بويىنشا ءىس جۇرگiزۋدi توقتاتۋ تۋرالى قاۋلى: كودەكستiڭ 741-بابىندا كوزدەلگەن ءىس بويىنشا iس جۇرگiزۋدi بولعىزبايتىن ءمان-جايلار بولعان; كودەكستiڭ 742-بابىندا كوزدەلگەن اكiمشiلiك جاۋاپتىلىققا تارتپاۋعا مۇمكiندiك بەرەتiن ءمان-جايلار بولعان جاعدايلاردا شىعارىلادى. 54. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس بويىنشا قاۋلىدا: قاۋلى شىعارعان لاۋازىمدى ادامنىڭ لاۋازىمى, تەگى, اتى-ءجونى; iستiڭ قارالعان كۇنi مەن ورنى; وزiنە قاتىستى iس قارالعان تۇلعا تۋرالى مالiمەتتەر: جەكە تۇلعالار ءۇشiن – تەگi, اتى, اكەسiنiڭ اتى (ول بولعان كەزدە), تۋعان جىلى, ايى, كۇنi, تۇرعىلىقتى جەرi, جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتىڭ اتاۋى مەن دەرەكتەمەلەرi, سايكەستەندىرۋ ءنومiرi, تۇرعىلىقتى جەرi بويىنشا تiركەلگەنi تۋرالى مالiمەتتەر, جۇمىس ورنى; زاڭدى تۇلعالار ءۇشiن – اتاۋى, ۇيىمدىق-قۇقىقتىق نىسانى, ورنالاسقان جەرi, زاڭدى تۇلعا رەتiندە مەملەكەتتiك تiركەۋ ءنومiرi مەن كۇنi, سايكەستەندىرۋ ءنومiرi جانە بانك دەرەكتەمەلەرi; قارالىپ جاتقان iس بويىنشا iس جۇرگiزۋ تiلi; كودەكستiڭ اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشiن جاۋاپتىلىق كوزدەلەتiن بابى; iستi قاراۋ كەزiندە انىقتالعان ءمان-جايلار; iس بويىنشا شەشiم; قاۋلىعا شاعىم جاساۋدىڭ ءتارتiبi مەن مەرزىمدەرى; ايىپپۇلدى ەرىكتى تۇردە تولەۋ نەمەسە اكىمشىلىك جازانىڭ وزگە ءتۇرىن ورىنداۋ مەرزىمدەرى كورسەتىلۋگە ءتيىس. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس بويىنشا قاۋلى زاڭدى جانە نەگىزدەلگەن بولۋعا تيiس. 55. قاۋلى شىعارعان لاۋازىمدى ادام اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس بويىنشا قاۋلىعا قول قويادى. 56. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس بويىنشا قاۋلى iس قارالىپ بiتكەن سوڭ دەرەۋ جاريالانادى. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا وزىنە قاتىستى قاۋلى شىعارىلعان جەكە تۇلعاعا نەمەسە زاڭدى تۇلعانىڭ وكىلىنە, سونداي-اق جابىرلەنۋشىگە, جەكە تۇلعانىڭ زاڭدى وكىلىنە, اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس قوزعاعان ۋاكىلەتتى ورگانعا (لاۋازىمدى ادامعا) قاۋلىنىڭ كوشىرمەسى ول جاريالانعان كۇننەن باستاپ ءۇش تاۋلىك ىشىندە تاپسىرىلادى جانە (نەمەسە) جىبەرىلەدى. 57. اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس بويىنشا قاۋلىعا ءوزى جونiندە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس جۇرگiزiلiپ جاتقان ادام, جابiرلەنۋشi, جەكە ادامنىڭ نەمەسە زاڭدى تۇلعانىڭ زاڭدى وكiلدەرi, قورعاۋشى شاعىم بەرە الادى, سونداي-اق پروكۋرور نارازىلىق كەلتiرە الادى. 6. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ىستەر جونىندەگى زاڭدى كۇشىنە ەنبەگەن قاۋلىلاردى اپەللياتسيالىق تارتىپتە قايتا قاراۋ 58. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا شاعىم ءىس بويىنشا قاۋلى شىعارعان ورگانعا (لاۋازىمدى ادامعا) جىبەرىلەدى, ول شاعىم, نارازىلىق تۇسكەن كۇننەن باستاپ ءۇش تاۋلىك ىشىندە ولاردى ءىستىڭ بارلىق ماتەريالدارىمەن بىرگە جوعارى تۇرعان ورگانعا (لاۋازىمدى ادامعا) جىبەرۋگە مىندەتتى. 59. شاعىمدى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە بەرۋ (اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس جونىندەگى قاۋلىعا شاعىم, نارازىلىق قاۋلى كوشىرمەسى تاپسىرىلعان كۇننەن باستاپ ون كۇن ىشىندە بەرىلۋى ءتيىس) اكىمشىلىك جازا قولدانۋ تۋرالى قاۋلىنىڭ ورىندالۋىن شاعىم قارالعانعا دەيىن توقتاتا تۇرادى. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس جونىندەگى قاۋلىعا شاعىم, نارازىلىق كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ ون كۇن ىشىندە قارالۋعا جاتادى. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا ىسكە قاتىسۋشىلاردان ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن نە ءىستىڭ ءمان-جايىن قوسىمشا انىقتاۋ قاجەت بولعان جاعدايدا شاعىمدى, نارازىلىقتى قاراۋ مەرزىمىن ءىستى قارايتىن جوعارى ورگان (لاۋازىمدى تۇلعا) ون كۇننەن اسپايتىن مەرزىمگە ۇزارتۋى مۇمكىن. ورگان (لاۋازىمدى ادام) ازاماتتىق, قىلمىستىق نەمەسە اكىمشىلىك ءىس جۇرگىزۋدە قارالاتىن باسقا ءىس شەشىلگەنگە دەيىن شاعىمدى (نارازىلىقتى) قاراۋ مەرزىمىن ونى قاراۋ مۇمكىن بولماعاندا توقتاتا تۇرۋعا مىندەتتى. مەرزىمدى ۇزارتۋ تۋرالى دالەلدى ايقىنداما شىعارىلادى. 60. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس جونىندەگى قاۋلىعا شاعىمدى, نارازىلىقتى قاراۋعا دايىندىق كەزدە جوعارى ورگان (لاۋازىمدى ادام): ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋدىڭ ەرەكشە ءمان-جايلارىن انىقتايدى; ءوتىنىش جاساۋعا رۇقسات بەرەدى, قوسىمشا ماتەريالداردى تالاپ ەتەدى, شاعىمدى, نارازىلىقتى قاراۋ ءۇشىن قاتىسۋى قاجەت بولىپ تانىلعان ادامداردى شاقىرادى; ەگەر شاعىمدى, نارازىلىقتى قاراۋ ونىڭ قۇزىرەتىنە جاتپايتىن بولسا, ولاردى ءىستىڭ بارلىق ماتەريالدارىمەن بىرگە ۆەدومستۆولىق باعىنىستىلىعى بويىنشا جىبەرەدى. 61. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس جونىندەگى قاۋلىعا شاعىمدى, نارازىلىقتى قاراۋ كەزىندە ءىس جانە قوسىمشا ۇسىنىلعان ماتەريالدار بويىنشا شىعارىلعان قاۋلىنىڭ زاڭدىلىعى مەن نەگىزدىلىگى تەكسەرىلەدى. جوعارى ورگان (لاۋازىمدى ادام) شاعىمنىڭ, نارازىلىقتىڭ دالەلدەمەسىمەن بايلانىستى بولمايدى جانە ءىستى تولىق كولەمدە تەكسەرەدى, سونىمەن بىرگە ول جاڭا فاكتىلەردى بەلگىلەپ, جاڭا ايعاقتاردى زەرتتەي الادى. 62. شاعىمدى, نارازىلىقتى قاراۋ شاقىرىلعان ادامداردىڭ كەلمەۋىمەن, ءىس بويىنشا قوسىمشا ماتەريالداردى تالاپ ەتۋمەن, ساراپتاما تاعايىنداۋمەن بايلانىستى جانە شاعىمدى, نارازىلىقتى تولىق, جان-جاقتى جانە وبەكتيۆتى قاراۋ ءۇشىن قاجەت بولعان باسقا جاعدايلاردا كەيىنگە قالدىرىلۋى مۇمكىن. ەگەر اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس جونىندەگى قاۋلىعا شاعىم ءبىر ۋاقىتتا سوتقا جانە جوعارى ورگانعا (لاۋازىمدى تۇلعاعا) كەلىپ تۇسكەندە, شاعىمدى سوت قارايدى. 63. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس جونىندەگى قاۋلىعا شاعىمدى, نارازىلىقتى قاراپ, جوعارى ورگان (لاۋازىمدى ادام) كەلەسى شەشىمدەردىڭ ءبىرىن قابىلدايدى: قاۋلىنى وزگەرىسسىز, ال شاعىمدى, نارازىلىقتى قاناعاتتانارلىقسىز قالدىرۋ تۋرالى; قاۋلىنى وزگەرىسسىز قالدىرۋ تۋرالى; قاۋلىنى جويۋ جانە كودەكستىڭ 741 جانە 742-باپتارىندا كوزدەلگەن ءمان-جايلار, سونداي-اق قاۋلىنى شىعارۋعا نەگىز بولعان ءمان-جايلار دالەلدەنبەگەن كەزدە ءىستى توقتاتۋ تۋرالى; قاۋلىنى جويۋ جانە ءىس بويىنشا جاڭا قاۋلىنى شىعارۋ تۋرالى; قاۋلىنى جويۋ جانە ءىستى باعىنىستىلىعى بويىنشا قاراۋعا جىبەرۋ تۋرالى, ەگەر شاعىمدى, نارازىلىقتى قاراۋ كەزىندە قاۋلىنى قۇقىلى ەمەس ورگان (لاۋازىمدى ادام) شىعارعانى بەلگىلەنگەن بولسا. 64. شاعىمدى, نارازىلىقتى قاراۋ ناتيجەسى جونىندە شەشىم ءىس بويىنشا قاۋلىعا شاعىم, نارازىلىق بويىنشا قاۋلى تۇرىندە شىعارىلادى. قاۋلىدا كودەكستىڭ 822-بابىنىڭ ءبىرىنشى بولىگىندە (قاۋلىنىڭ مازمۇندى بولىگى) كورسەتىلگەن مالىمەتتەر قامتىلۋى ءتيىس. 65. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس جونىندەگى قاۋلىنى جويۋعا نە وزگەرتۋگە جانە قاۋلى شىعارۋعا نەگىز بولىپ تابىلادى: ورگاننىڭ (لاۋازىمدى ادامنىڭ) اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا قاۋلىدا ايتىلعان ءىستىڭ ناقتى ءمان-جايلارى تۋرالى قورىتىندىسىنا شاعىمدى, نارازىلىقتى قاراۋ كەزىندە زەرتتەلگەن ايعاقتاردىڭ سايكەس كەلمەۋى; اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى زاڭدى دۇرىس قولدانباۋ; كودەكستىڭ ءىس جۇرگىزۋشىلىك نورمالارىنىڭ ەلەۋلى بۇزىلۋى; قاۋلىمەن قولدانىلعان اكىمشىلىك جازانىڭ جاسالعان قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ سيپاتىنا, ايىپتىنىڭ تۇلعاسىنا سايكەس كەلمەۋى. 66. جوعارى ورگان (لاۋازىمدى ادام) شاعىمدى, نارازىلىقتى قاراۋ كەزىندە زەرتتەلگەن ايعاقتاردى باعالاي وتىرىپ, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا قاۋلىدا بەلگىلەنبەگەن نەمەسە قاۋلىنى شىعارعان ورگان (لاۋازىمدى ادام) نازارعا الماعان فاكتىلەردى دالەلدەنگەن دەپ تاني الادى. 67. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس جونىندەگى قاۋلىعا شاعىم, نارازىلىق بويىنشا قاۋلى ونى شىعارعاننان كەيىن دەرەۋ جاريالانادى. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس جونىندەگى قاۋلىعا شاعىم, نارازىلىق بويىنشا قاۋلى كوشىرمەسى ونى شىعارعاننان كەيىن ءۇش كۇندىك مەرزىمدە ءىس بويىنشا قاۋلى شىعارىلعان لاۋازىمدى ادامعا, نارازىلىق بىلدىرگەن پروكۋرورعا تاپسىرىلادى نەمەسە جىبەرىلەدى. اكىمشىلىك قاماققا الۋ تۋرالى ءىس جونىندەگى قاۋلىعا شاعىم, نارازىلىق بويىنشا قاۋلى قاۋلىنى ورىندايتىن ورگاننىڭ (لاۋازىمدى ادامنىڭ), سونداي-اق قاۋلىنى شىعاراتىن كۇنى – وعان قاتىستى قاۋلى شىعارىلعان ادامنىڭ نازارىنا جەتكىزىلەدى. 7. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ىستەر جونىندەگى زاڭدى كۇشىنە ەنگەن قاۋلىلاردى جانە شاعىمداردى, نارازىلىقتاردى قاراۋ ناتيجەسى بويىنشا ولارعا جاڭادان اشىلعان ءمان-جايلار جونىندەگى قاۋلىلاردى قايتا قاراۋ 68. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ىستەر جونىندەگى قاۋلىلار جانە شاعىمداردى, نارازىلىقتاردى قاراۋ ناتيجەسى بويىنشا قاۋلىلار جاڭادان اشىلعان ءمان-جايلار بويىنشا قايتا قارالۋى مۇمكىن. 69. جاڭادان اشىلعان ءمان-جايلار جونىندەگى قاۋلىلاردى قايتا قاراۋ ءۇشىن: ءىس ءۇشىن قۇقىق بۇزۋشىعا بەلگىسىز بولعان جانە بەلگىلى بولۋى مۇمكىن بولماعان ەلەۋلى ءمان-جايلار; زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت ۇكىمىمەن بەلگىلەنگەن كۋاگەردىڭ كورىنەۋ جالعان ايعاقتارى, ساراپشىنىڭ كورىنەۋ جالعان قورىتىندىسى, كورىنەۋ جالعان اۋدارما, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى جالعان حاتتاما, زاڭسىز نە نەگىزسىز قاۋلى شىعارۋعا اكەپ سوعاتىن جالعان قۇجاتتار نە زاتتاي ايعاقتار; زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت ۇكىمىمەن بەلگىلەنگەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ىستەر جونىندەگى ءىس جۇرگىزۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ, ىسكە قاتىسۋشى باسقا ادامداردىڭ نە ولاردىڭ وكىلدەرىنىڭ نەمەسە وسى ءىستى قاراۋ كەزىندە جاسالعان ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ (لاۋازىمدى ادامداردىڭ) قىلمىستىق ءىس-ارەكەتتەرى; سوتتىڭ شەشىمىن, ۇكىمىن, ۇيعارىمىن نەمەسە قاۋلىسىن نە وزگە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ (لاۋازىمدى ادامنىڭ) وسى قاۋلىنى شىعارۋعا نەگىز بولعان قۇقىقتىق اكتىسىن جويۋ; قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى وسى ىستە قولدانىلعان زاڭدى نەمەسە وزگە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىنى كونستيتۋتسيالىق ەمەس دەپ تانۋى نەگىز بولىپ تابىلادى. 70. زاڭدى كۇشىنە ەنگەن قاۋلىنى جاڭادان اشىلعان ءمان-جايلار بويىنشا وسى شەشىمدى شىعارعان سوت, ۋاكىلەتتى ورگان (لاۋازىمدى ادام) قايتا قارايدى. سوت ورگاننىڭ (لاۋازىمدى ادامنىڭ) قاۋلىسىن قايتا قاراعان جانە ونى وزگەرىسسىز قالدىرعان جاعدايدا جاڭادان اشىلعان ءمان-جايلار بويىنشا قايتا قاراۋدى وسى شەشىمدى شىعارعان سوت جۇزەگە اسىرادى. 71. جاڭادان اشىلعان ءمان-جايلار بويىنشا قاۋلىنى قايتا قاراۋ تۋرالى ءوتىنىشتى ونىڭ نىسانى مەن مازمۇنىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ساقتاۋمەن ءىس جۇرگىزۋگە ءتيىستى ورگان (لاۋازىمدى ادام) قابىلدايدى. ءوتىنىشتى ءىس جۇرگىزۋگە قابىلداۋ تۋرالى ماسەلە ول كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ ءۇش كۇن ىشىندە شەشىلەدى. ءوتىنىشتى ءىس جۇرگىزۋگە قابىلداۋ تۋرالى وتىنىشتەردى قاراۋ بويىنشا وتىرىستىڭ كۇنى مەن وتكىزىلەتىن ورنى كورسەتىلگەن ۇيعارىم شىعارىلادى. 72. ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامى ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ جاڭادان اشىلعان ءمان-جايلار بويىنشا قاۋلىنى قايتا قاراۋ تۋرالى بەرگەن ءوتىنىشىن قايتارادى, ەگەر ونى ءىس جۇرگىزۋگە قابىلداۋ تۋرالى ماسەلەنى شەشۋ كەزىندە: ءوتىنىش كودەكستىڭ 855-بابىندا بەلگىلەنگەن ەرەجەلەردى بۇزۋمەن بەرىلگەندىگى; ءوتىنىش بەلگىلەنگەن مەرزىم ءوتىپ كەتكەننەن كەيىن بەرىلگەندىگى جانە ونى قايتادان قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى ءوتىنىشتىڭ بولماعانداعى نەمەسە ءوتىنىش بەرۋدىڭ ءوتىپ كەتكەن مەرزىمىن قالپىنا كەلتىرۋدەن باس تارتىلعاندىعى; ءوتىنىشتىڭ نىسانى مەن مازمۇنىنا قويىلاتىن تالاپتاردىڭ ساقتالماعاندىعى بەلگىلەنگەن بولسا. ءوتىنىشتى قايتارۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارىلادى. ۇيعارىمنىڭ كوشىرمەسى ءوتىنىش بەرۋشىگە وتىنىشپەن جانە ونىمەن قوسا بەرىلەتىن قۇجاتتارمەن بىرگە ۇيعارىم شىعارىلعان كۇننەن كەيىن كەلەسى كۇننەن كەشىكتىرمەي جىبەرىلەدى. ءوتىنىشتى قايتارۋ تۋرالى ۇيعارىمعا شاعىمدانۋعا, نارازىلىق بىلدىرۋگە بولادى. 73. جاڭادان اشىلعان ءمان-جايلار بويىنشا قاۋلىنى قايتا قاراۋ تۋرالى ءتىنىشتى ورگان (لاۋازىمدى ادام) وتىرىستا قارايدى. ءوتىنىش بەرۋشىگە جانە ىسكە قاتىسۋشىلارعا وتىرىستىڭ ۋاقىتى مەن ورنى تۋرالى حابارلانادى, الايدا ولاردىڭ كەلمەۋى ءوتىنىشتى قاراۋعا كەدەرگى بولىپ تابىلمايدى. 74. ورگان (لاۋازىمدا ادام) جاڭادان اشىلعان ءمان-جايلار بويىنشا قاۋلىنى قايتا قاراۋ تۋرالى ءو
سوڭعى جاڭالىقتار